Obecnie, bardzo popularna jest koncepcja wypalenia zawodowego Christiny Maslach. Według jej
koncepcji wypalenie zawodowe rozumiane jest jako psychologiczny zespół wyczerpania
emocjonalnego (np. brak radości życia, niechęć do pracy, zwiększona drażliwość i impulsywność,
utrata motywacji i energii do działania, przemęczenie, wyczerpanie, trudności w regeneracji),
depersonalizacji (czyli negatywnego, cynicznego, bezdusznego zachowania w stosunku do innych
ludzi) oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych (czyli spadek poczucia własnych kompetencji,
obniżona wiara we własną skuteczność, nadmierna samokrytyka, poczucie braku sensu w
wykonywanej pracy, myśli o zmianie zawodu, rezygnacji z pracy).

PRZYCZYNY WYPALENIA ZAWODOWEGO:

długotrwały stres,
pracoholizm,
emocjonalne angażowanie się w problemy pracowników i klientów,
problemy w kontaktach z przełożonymi i współpracownikami,
brak możliwości rozwoju i awansu,
duża presja – krótkie terminy, wielość i stopień trudności otrzymywanych zadań,
brak oznak doceniania pracy wykonywanej przez pracownika,
brak równowagi między pracą a życiem prywatnym,nieumiejętność radzenia sobie ze stresem,
trudności w radzeniu sobie ze zmianami,
bierność, brak inicjatywy, czekanie na innych,
perfekcjonizm,
zewnętrzne poczucie kontroli (nic ode mnie nie zależy),
niepewność, niska samoocena.
brak wzajemnego zaufania, obciążenie zawodowe, niejednoznaczność zadań,
sposób organizacji pracy w firmie (pośpiech, nadmierna kontrola, niedostateczna pomoc) itd.

OBJAWY:
 brak satysfakcji z pracy,
 utrata zapału,
 obawy i opór przed wyjściem do pracy,
 przepracowanie i ciągłe poczucie zmęczenia,
 unikanie kontaktu z przełożonym i współpracownikami,
 niskie poczucie własnej wartości,
 rosnące poczucie niekompetencji,
 problemy ze snem,
 wahania nastrojów i negatywne emocje,
 cynizm i poczucie bezsensu,
 problemy zdrowotne i zwiększona skłonność do używek (Ibidem).

ETAPY WYPALENIA ZAWODOWEGO
Aby sprawdzić, czy grozi Ci wypalenie zawodowe, możesz zadać sobie następujące pytania: 
 Czy biorę na siebie za dużo pracy? 
 Czy w mojej pracy jest coś szczególnie stresującego? 
 Czy potrzebuję większego wsparcia ze strony swojego zespołu lub przełożonego? 

Etapy wypalenia:
I. Praca przestaje dawać satysfakcję, pracownik ma poczucie, że przestał się rozwijać
zawodowo i walczy z długotrwałym stresem.
II. Odczuwane wyczerpanie emocjonalne – uczucie pustki i utrata siły do pracy.
III. Cynizm i depersonalizacja – czyli poczucie bezosobowości i utrata wrażliwości wobec innych.
IV. Obniżenie oceny własnych dokonań (poczucie marnowania czasu i sił) (W. Martynski, op. cit.).

Lub inaczej:
Ujęcie Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego, które wyróżnia 5 etapów rozwijania się
wypalenia zawodowego:
1 – MIESIĄC MIODOWY – jest to okres fascynacji wykonywaną pracą oraz zadowolenia z dokonań
zawodowych. Pracownik czuje entuzjazm, optymizm w stosunku do swoich obowiązków
zawodowych.

2 – PRZEBUDZENIE – na tym etapie ludzie starają się utrzymać idealistyczną wizję swojej pracy,
podejmują próby, by nie stracić tej wizji, pracują więcej, starają się być bardziej efektywni.
3 – SZORSTKOŚĆ – wywiązywanie się z obowiązków zawodowych wymaga wysiłku, dochodzi do
pogorszenia relacji ze współpracownikami, klientami.
4 – WYPALENIE PEŁNOOBJAWOWE – obserwowane jest pełne wyczerpanie psychiczne i fizyczne,
obniżony nastrój, uczucie pustki i samotności.
5 – ODRADZANIE SIĘ – okres rekonwalescencji pozwalający odbudować utracone siły.

Steven Covey podzielił obszar naszych działań, obszar w którym się poruszamy, na 3 kręgi:
1) Krąg kontroli – tu mamy bezpośredni wpływ
2) Krąg wpływu – tu mamy pośredni wpływ
3) Krąg zainteresowań (brak wpływu) – tu nie mamy wpływu, ale możemy odczuwać skutki

PROFILAKTYKA WYPALENIA ZAWODOWEGO (zadania lidera):
 przedstawianie jasnych oczekiwań,
 rozsądne ustalanie wykonywanych zadań,
 ustalanie rozsądnych i realistycznych oczekiwań,
 upewnianie się, że pracownicy dysponują niezbędnymi zasobami, umiejętnościami, by
sprostać oczekiwaniom,
 angażowanie pracowników w planowanie ich pracy,
 być wzorem, modelem dbania o swój dobrostan,
 otwarty dialog – dbałość o siebie to istotna kompetencja,
 zachęcanie do robienia przerw w pracy, brania urlopów,
 wspieranie zdrowego stylu życia (por. Jak zapobiegać wypaleniu…).

A każdy z nas może zadbać o:

reaktywność proaktywność

gaszenie pożarów

zapobieganie ryzykom

budowanie kultury dobrostanu

realistyczne cele, zadania, terminy,

traktowanie obowiązków jako wyzwań,

pozytywne myślenie o swojej pracy,

unikanie rutyny, robienie tych same rzeczy na różne sposoby, 

asertywność,

troskę o komunikację,

budowanie swojej odporności na stres,

stały rozwój kompetencji zawodowych,

uzupełnianie troski o innych, troską o siebie – bycie wrażliwym na swoje potrzeby,

odpoczynek, relaks, realizacja własnych zainteresowań, korzystanie z urlopów, wyznaczenie granic między pracą a prywatnością,

spotkania z rodziną i przyjaciółmi – dają naturalne wsparcie,

wolniejsze tempo pracy, życia,

poczucie humoru (M. Dwojak-Dzierżak 2016).

JAK SIĘ WYDOBYĆ Z PROBLEMU WYPALENIA ZAWODOWEGO WEDŁUG BÄRBEL KERBER

KROK 1 – ROZPOZNANIE PROBLEMU – należy zadać sobie pytanie, czy rzeczywiście za dużo się
pracuje i czy ma się za dużo obowiązków. Należy upewnić się, czy nie potrafi się odłożyć pewnych
rzeczy na później.
KROK 2 – USTALENIE PRIORYTETÓW – należy ustalić ważność rzeczy zaplanowanych do wykonania.
Trzeba porządkować je w czasie tak, aby z każdą czynnością zdążyć bez pośpiechu.
KROK 3 – ODZYSKANIE KONTROLI – wiąże się z uświadomieniem sobie własnych potrzeb. Na tym
etapie trzeba zadać sobie pytanie: Czego potrzebuję, aby wieść szczęśliwe życie? Czego potrzebuję,
aby moja praca na nowo sprawiała mi przyjemność?
KROK 4 – MÓWIENIE „NIE” – należy oceniać swoje możliwości zgodnie ze zdrowym rozsądkiem.
Trzeba dbać o asertywną komunikację, tzn. stawiać granice, wyrażać oczekiwania, prosić o pomoc i
wsparcie, jak trzeba stosować asertywną odmowę, by nie podejmować działań ponad własne siły.
KROK 5 – ROBIENIE PRZERW – pozwalaj sobie na zatrzymywanie się na chwilę w codziennym biegu.
Przywracana jest w ten sposób równowaga psychiczna.

JAK WZMACNIAĆ ZASOBY PSYCHOLOGICZNE?
 treningi relaksacyjne,
 wizualizacja,
 choreoterapia (terapia tańcem),
 praca zespołowa – szukaj tzw. motywacji Michała Anioła:
Oznaki motywacji według J. Adaira
 energia,
 zaangażowanie,
 wytrwałość,

 umiejętności (pokazują, w jakim kierunku ludzie chcą zmierzać,
 zdecydowanie,
 radość z pracy,
 odpowiedzialność wewnętrzna,
Korzyści zespołowe:
 pomoc w rozwiązywaniu złożonych problemów,
 zyskanie dystansu do problemów klienta,
 zmniejszenie poczucia bezradności.

Dobra współpraca zespołu jest najsilniejszym źródłem odreagowania napięcia zawodowego.
 grupa wsparcia – tworzenie wsparcia zawodowego.

By znaleźć pomoc i odzyskać radość z działania, pracy, wyzwań zawodowych możesz potrzebować
specjalistycznego wsparcia:
– skonsultuj się z lekarzem pierwszego kontaktu,
– pomocna może być konsultacja psychologiczna, psychiatryczna,
– terapia,
– ale na pewno również odpoczynek i regeneracja.

Bibliografia:
Armstrong M., Taylor S., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Warszawa 2016, Wolters Kluwer.
Dwojak-Dzierżak M., Stres i wypalenie zawodowe – jak można radzić sobie z problemami zawodowymi?
Materiały z seminarium dla kadr ŚDS organizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie z
9.06.2016r. – dostęp z dnia 15.04.2023.
Jak zapobiegać wypaleniu zawodowemu i budować kulturę dobrostanu w organizacji? – Webinar ICAN z dnia
14.04.2023r.
Martyński W., Wypalenie zawodowe: definicje, objawy, przyczyny, leczenie –
https://interviewme.pl/blog/wypaleie-zawodowe – dostęp z dnia 23.01.2022r.
https://www.rynekzdrowia.pl/Psychiatria/4-mln-Polakow-ma-ten-sam-problem-Cicha-epidemia-przybiera-na-
sile-Jak-jej-przeciwdzialac-O-tym-na-EEC2025,270530,16.html – dostęp z dnia 14.09.2025r.
https://www.medonet.pl/psyche,to-juz-epidemia–nawet-35-proc–polakow-ma-wypalenie-zawodowe–jak-je-
rozpoznac-,artykul,09929592.html – dostęp z dnia 14.09.2025r.